Skuteczność psychoterapii – badania naukowe

Poniższy artykuł ma na celu zwrócić uwagę na fakt, że terapia nie zawsze musi być skuteczną i efektywną formą niesienia pomocy. Warto zaznajomić się z badaniami naukowymi, które podważają jej uzdrawiającą moc, którą często podkreśla wielu psychologów.  Nie po to, aby całkowicie zrezygnować z korzystania z terapii, ale po to, aby spojrzeć na nią pod bardziej krytycznym, ale rzeczywistym kątem. Po to, aby nie idealizować terapeutów oraz wykonywanej przez nich pracy.

Zbadanie skuteczności psychoterapii zdecydowanie nie jest zadaniem łatwym. Ilość czynników wpływających na jej powodzenie jest tak duża i ze względu na swoją specyfikę tak trudna do poddania badaniom, że wielu terapeutów określa to zadanie z góry za niemożliwe. Jako przykład jednej z podstawowych trudności, można podać chociażby kwestie empatii, która według wielu badań jest drugim, najważniejszym czynnikiem, decydującym o powodzeniu terapii.

W związku z tym nasuwają się pytania: jak zbadać czy dany terapeuta był w czasie sesji empatyczny? W pełni zaufać opinii jego klienta? Obserwować reakcję terapeuty, na zachowania klienta? Jak odróżnić empatycznego terapeutę od tego, który opanował sztukę udawania uważnego słuchania? Pytań, na które brak jednoznacznej odpowiedzi, jest wiele. Dużo łatwiejszym zadaniem wydaje się zatem nie tyle zbadanie skuteczności danych ujęć terapeutycznych ale na przykład porównanie prowadzenia terapii do jej całkowitego braku.
.

Psychoanaliza Freuda

Tego zadania podjął się już w latach pięćdziesiątych Hans Eysenck, który postawił proste pytanie badawcze: czy psychoanaliza działa lepiej niż jakiekolwiek inne oddziaływanie, a nawet jego brak? Wyniki jego badań okazały się bardzo nieprzychylne dla działalności psychoanalityków. Eysenck odkrył bowiem, że ilość pacjentów ze stanami lękowymi i depresyjnymi, którzy zostali poddani freudowskiej psychoanalizie, uzyskała poprawę w wyniku 44%. Wynik ten mógłby wydawać się dość optymistyczny, gdyby nie fakt, że pacjenci poddani innym terapiom niż freudowska, uzyskali poprawę w wyniku 64%. Jednak również nie to jest najważniejszym odkryciem jego badań. To bowiem, co było najbardziej druzgoczące dla środowiska psychoanalityków, to odkrycie, że pacjenci którzy nie byli poddawani żadnej formie terapii, uzyskali poprawę swojego stanu zdrowia w wyniku 60%. W związku z tymi wynikami można pokusić się o sformułowanie, że psychoanalitycy bardziej przeszkadzali, niż pomagali swoim pacjentom w powrocie do równowagi psychicznej.

Badanie to ukazuje również, że organizm ludzki posiada naturalną zdolność  do przywracania stanu wewnętrznej równowagi, o czym często zdarza nam się zapominać. Tendencja ta jest nazywana przez psychopatologów rezyliencją. Według ich definicji jest to zdolność odzyskiwania utraconych lub osłabionych sił na działanie szkodliwych czynników. Ta umiejętność odzyskiwania stanu pierwotnej równowagi, jest zależna od funkcjonowania struktur neurohormonalnych, na które składa się przysadka mózgowa, kora nadnerczy i podwzgórze. To zjawisko może wyjaśnić skuteczność niektórych form niekonwencjonalnych „terapii”, które choć nigdy nie zostały poddane badaniom naukowym, często pozytywnie oddziałują na pacjentów. Jednak w wielu przypadkach to prawdopodobnie nie jest zasługa owych „terapii”, tylko wspomnianej naturalnej zdolności przywracania psychicznej równowagi.

W związku z powyższym nasuwa się pytanie, czy nie lepiej zamiast czasochłonnej i zazwyczaj kosztownej psychoterapii, skorzystać po prostu z pomocy przyjaciela i z nim porozmawiać? Tego typu wątpliwości również zostały poddane licznym badaniom, które przytacza w swojej książce Witkowski. Wyniki pewnej metaanalizy nie wykazały żadnych różnic między efektami psychoterapii prowadzonej przez osoby wykwalifikowane i niewykwalifikowane. W innej metaanalizie, zarówno profesjonaliści, studenci wyższych lat psychologii jak i nieprofesjonaliści (osoby nie mające żadnego wykształcenia do pracy z ludźmi), uzyskiwali takie same efekty psychoterapeutyczne. Co więcej istnieją badania, w których amatorzy zostali ocenieni przez pacjentów lepiej, niż profesjonalnie wykształceni terapeuci.
.

Skuteczność psychoterapii

Tego typu badania poddają w wątpliwość sens funkcjonowania wieloletnich i często bardzo kosztownych szkół psychoterapeutycznych. Jeżeli bowiem ich absolwenci nie posiadają żadnych wyjątkowych umiejętności, których nie posiadaliby normalni ludzi o zdrowym rozsądku i dobrej woli, to czy warto korzystać z profesjonalnej pomocy? Czy zamiast osobistego terapeuty nie potrzebujemy po prostu bliskiego przyjaciela? Czy psychoterapia ma jakikolwiek sens?

Odpowiedź na te pytania nie jest łatwa. Oczywiście istnieje również wiele badań, np. szczególnie odnośnie ujęcia poznawczo-behawioralnego, które wykazały bardzo dużą skuteczność terapii. Jeżeli problem z którym się borykamy męczy nas już od dłuższego czasu, a rozmowa z przyjacielem w żaden sposób nie pomaga, to warto spróbować skorzystania z pomocy profesjonalisty. Należy być jednak bardzo czujnym, czy nie zaczynamy być coraz bardziej uzależnieni od owego profesjonalisty, który np.  z powodu swoich problemów finansowych, zaczyna to wykorzystywać i zamiast z nami faktycznie pracować powtarza, że  terapia musi trwać bardzo długo, aby w jakikolwiek sposób pomogła.

Pamiętajmy, że wszyscy terapeuci, tak samo jak coachowie czy trenerzy, są tylko ludźmi, mającymi swoje osobiste problemy, od których nie zawsze potrafią w pełni się zdystansować. Nie warto zatem idealizować kogoś, kto jest gotów tą idealizację wykorzystać w niezdrowy dla nas sposób. Zamiast z każdym problemem biec od razu na terapię lub coaching, czasami dobrze jest dać sobie trochę czasu i sprawdzić, czy nie powrócimy do psychicznej, wewnętrznej równowagi w całkowicie naturalny sposób.

W ramach poszerzenia świadomego spojrzenia na skuteczność terapii i bliższego zaznajomienia się z podanymi powyżej badaniami, warto sięgnąć po książkę Tomasza Witkowskiego „Zakazana psychologia” – zdecydowanie polecam!

Pozdrawiam serdecznie

Jakub Mikołajczak

  • 15.09. – 16.09.2012 – 2 dni, 48 h które zmieniły moje życie. Idąc na szkolenie miałem swoje przekonanie, czego mogę dowiedzieć się na tym wydarzeniu. Jak to zwykle bywa, rzeczywistość zweryfikowała moje poglądy. Podczas gdy mógłbym się rozpisywać się na temat wielu umiejętności, które posiadłem np. sposobu integracji osobowości (ćwiczenia z dialogiem ze swoją imprezową wersją nie zapomnę do końca życia), podkreślę to, co...

    Czytaj więcej >> - PAWEŁ KASSYK, WARSZAWA- „FANTASTYCZNE RELACJE”
  • Bardzo podobały mi się Warsztaty Medytacyjne prowadzone przez Rafała. Byłam na wielu szkoleniach i treningach, jednakże to wydarzenie zdecydowanie wybija się na tle innych. To co było super to min. fajna struktura szkolenia – wstęp z dużą podstawą teoretyczną, popartą wnioskami z badań naukowych, świetnie dobrane ćwiczenia, krótkie i na temat. Na uwagę zasługują również duża energia, entuzjazm i pasja prowadzącego! Widać, że Rafał...

    Czytaj więcej >> - AGATA I., WARSZAWA- „WARSZTATY MEDYTACYJNE”
  • Warsztaty Medytacyjne prowadzone przez Rafała zaopatrzyły mnie w jedne z najlepszych narzędzi zmiany osobistej jakie otrzymałem w życiu. Już kilka dni po warsztatach czuję jak coraz bardziej wybudzam się z iluzorycznych myśli i przekonań i żyję w świecie, a nie w swojej głowie. Poprawiła mi się jakość komunikacji z własnym ciałem. Wysłuchując jego potrzeb odblokowałem zastygłe emocje, które miały wpływ na stan mojego zdrowia....

    Czytaj więcej >> - MICHAŁ JANKOWSKI, WARSZAWA- „WARSZTATY MEDYTACYJNE”
  • Uświadomiłam sobie, że wszelkie „definicje mnie” to tylko przekonania i całkowicie ode mnie zależy, czy pozwolę sobie w nie wierzyć – było zupełnie rewolucyjne, chociaż z pozoru takie proste. W rezultacie wszystkich odbytych procesów ubiegły tydzień przeżyłam w całkowicie innej jakości, niż dotąd. Praca, która już kojarzyła mi się jednoznacznie z wielką ilością stresu, okazała się nagle miejscem pełnym przestrzeni i możliwości – w...

    Czytaj więcej >> - MATYLDA KRASOCZKO, WARSZAWA - "INTENSYWNY PROCES COACHINGOWY"
  • Z trenerami Altersense, czyli Kubą i Rafałem miałem przyjemność obcować na Wyprawie Odrodzenia Męskości. Ponieważ z praktykami rozwoju osobistego miałem do czynienia pierwszy raz w życiu, zupełnie nie wiedziałem czego się spodziewać. Po tematyce zajęć, które miały znaleźć się na WOM, obiecywałem sobie wiele i się nie zawiodłem. Przygotowany przez obu trenerów program, przeplatająca się teoria z praktyką, oraz możliwość aktywnego uczestniczenia w ćwiczeniach,...

    Czytaj więcej >> - SEBASTIAN KOSOBUDZKI, SOSNOWIEC - "WYPRAWA ODRODZENIA MĘSKOŚCI"
  • Coaching z Rafałem jest dla mnie za każdym razem nowym doświadczeniem. Czasem bywa zabawny tj. coaching prowokatywny – polecam ta formę  (można się uśmiać jak na dobrej komedii a nawet bardziej bo na własnej) oferującą  nabranie dystansu do tworzonych przez umysł historii. Wykorzystując inne formy coachingu Rafał potrafił poprowadzić mnie do moich corestories i wykorzystując odpowiednie narzędzia skutecznie te historie kwestionowaliśmy. Rafał dysponuje świetnymi...

    Czytaj więcej >> - RAFAŁ KRĘŻOŁEK, WARSZAWA - „INTENSYWNY PROCES COACHINGOWY”
  • Polecam warsztaty Rafała wszystkim, którzy są przygotowani na pozytywne zmiany w swoim życiu. Zajęcia mocno wciągają, dają takiego powera żeby na serio pozmieniać swoje życie na lepsze, skoro to takie proste:) W ciągu paru godzin poznałam i przećwiczyliśmy razem sporo ciekawych metod medytacyjnych, z których korzystam sama w domu i przynoszą rewelacyjne efekty:) Rafał jako prowadzący sprawdza się świetnie – wyczuwa energię grupy i...

    Czytaj więcej >> - KATARZYNA SKOWRON, WARSZAWA- „WARSZTATY MEDYTACYJNE”
  • Z Rafałem miałam okazję pracować kilka godzin. Dzięki niemu poznałam świetne ćwiczenia i techniki dotyczące zmiany przekonań, zarządzania emocjami, wytyczania celów czy też wprowadzania harmonii do relacji partnerskich. Zaskoczyło mnie jak wiele jest rzeczy, które na pozór mogą się wydawać oczywiste a jednak ich na co dzień nie dostrzegamy. I tutaj właśnie pomoc Rafała jest nieoceniona. Byłam zdumiona jego wiedzą i tym z jaką...

    Czytaj więcej >> - PAULINA KEMPSKA, GDYNIA - COACHING INDYWIDUALNY
  • Szkolenie super !!! Świetna grupa szkoleniowa, przekazali mi niesamowitą wiedzę, którą wykorzystam. Było to dla mnie pierwsze szkolenie tego typu i jestem pod ogromnym wrażeniem. Fajni ludzie i bardzo przyjazna atmosfera, co dostarcza dużo pozytywnej energii !!! Zyskałam motywację i wiarę, że można żyć inaczej ze sobą i innymi ludźmi. Trenerzy pokazali jak można pracować nad sobą, poprzez przykłady i ćwiczenia, które zawierały dużo...

    Czytaj więcej >> - SYLWIA SAJDYCH, REDA- „FANTASTYCZNE RELACJE”
  • Urodzony coach. Ma talent to błyskawicznego otwierania umysłu i zmiany perspektywy. Umożliwia i wspiera rozumienie siebie. Niesamowicie spójny, uważny, elastyczny. Dostosowuje się do każdych warunków. Posiada niebywałą umiejętność dobierania efektywnych metod pracy do charakteru, światopoglądu i osobowości danej osoby. To było pierwsze szkolenie NTS z Rafałem w roli trenera, ale już teraz wiem, że nie ostatnie. Spędziłam z nim jedynie dwa dni, a wyszłam...

    Czytaj więcej >> - JUSTYNA BARTNIK, LUBLIN - „NADZYWCZAJNY TALENT SPOŁECZNY”

Najbliższe szkolenia

Przejdź do katalogu szkoleń>>